1. Projektowanie (A.1 - A.8)
Na pierwszą fazę projektu składają się czynności , które dotyczą wyboru metod i narzędzi potrzebnych do realizacji większości działań. W rezultacie prac powstaną:
- kompleksowa koncepcja przygotowawcza (dokumentacja projektowo-kosztorysowa) do realizacji działań inwestycyjnych (C.1-C.5) służących odtwarzaniu i zabezpieczeniu siedlisk. Jej opracowanie będzie uprzedzone m.in: inwentaryzacją terenu, uzyskaniem niezbędnych ekspertyz środowiskowych oraz pozwoleń i decyzji administracyjnych.
- koncepcja technologiczna i montażu zestawów video, służących do monitoringu siedlisk i obserwacji ptaków on-line z kamer rozmieszczonych w terenie,
- plan kampanii społecznej w zakresie promocji, informacji i edukacji, poprzedzony badaniami wśród mieszkańców Warszawy,
- Plan Zarządzania Obszarem, dotyczący wspólnej realizacji zadań ochronnych przez instytucje zarządzające obszarem projektowym.
2. Konkretna ochrona siedlisk (C.1 - C.3)
Działania inwestycyjne związane z odtwarzaniem i zabezpieczaniem siedlisk ptaków siewkowych, które będą w szczególności skupione na odcinku śródmiejskim Wisły, w przeszłości sztucznie zwężonym i pogłębionym w wyniku prac regulacyjnych na rzece:
- budowa co najmniej: 1 wyspy stałej, 2 ławic piaszczystych oraz 4 sztucznych wysp pływających na bazie barek o tonażu do 120 t. Powierzchnie wysp stałych, okresowych i pływających zostaną przystosowane do rozpoczęcia i pomyślnego zakończenia lęgów przez ptaki, m.in. dzięki zastosowaniu form zachęty do zawiązania kolonii w postaci imitacji ptaków, odchodów i gniazd oraz zostaną zabezpieczone przed presją drapieżników i penetracją;
- odsłonięcie zarośniętych piaszczystych brzegów rzeki na odcinku śródmiejskim oraz na obszarze, na którym powstaną wyspy i ławice piaszczyste, a następnie podtrzymywanie inicjalnych stadiów sukcesji brzegów. Celem tych działań będzie odtworzenie stref piaszczystych brzegów, które mogą stać się obszarami odpoczynku ptaków żerujących i migrujących, zwłaszcza na odcinku śródmiejskim Wisły.
3. Zabezpieczanie siedlisk (C.4 ,C.5)
Obszar projektowy przebiega pośrodku dużej aglomeracji miejskiej. Z tego względu, niezbędne są działania służące przeciwdziałaniu niekorzystnym zjawiskom wywołanym obecnością ludzi, które zagrażają bytowaniu zwierząt i naturalnym zbiorowiskom roślinnym. Bezpośrednio sąsiedztwo obszaru chronionego Natura 2000 oraz społeczności warszawskiej wymaga jednocześnie racjonalnego udostępnienia terenów nad rzeką pod rekreację. W ramach projektu planowane jest:
- zastosowanie różnych form wygrodzeń, przekopów, tablic, oznakowań terenu zabezpieczające fragmenty obszaru projektowego przed negatywną aktywnością ludzi i presją drapieżników;
- udostępnienie terenu w wybranych miejscach, zamiast swobodnej penetracji całego obszaru, przez lokalizację parkingów, ścieżek do edukacji przyrodniczej, dojść do wybranych plaż, na których zostaną ustawione pawilony edukacyjne, ambony, miejsca piknikowe;
- wyposażenie straży miejskiej w sprzęt pozwalający na podejmowanie szybkich interwencji oraz specjalistyczne przeszkolenie strażników w zakresie wartości chronionych, podstaw prawnych ochrony oraz sposobów interwencji.
4. Monitoring siedlisk i ptaków (E.1, E.3)
Stały monitoring to niezbędny element, dzięki któremu można sprawdzić rzeczywiste efekty prowadzonych działań projektowych na rzecz ochrony ptaków. Dzięki wynikom monitoringu można np. przedstawić zmienność liczebności ptaków gniazdujących na danym terenie, jej przyczynę albo też przeanalizować wpływ różnych czynników na życie ptaków. Projekt zakłada prowadzenie równolegle dwóch rodzajów monitoringu, uzupełniających się wzajemnie oraz wykonanie trzech raportów:
- tradycyjny monitoring ptaków i siedlisk, polegający na systematycznych obserwacjach, prowadzony przez ornitologów wg odpowiednio dobranej metodologii na całym obszarze projektowym, obejmujący badania koryta rzeki oraz międzywala porośniętego w większości lasem łęgowym,
- monitoring siedlisk i wybranych kolonii ptaków on-line, oparty na technologii video oraz przesyłu danych na stronę internetową.
5. Informacja, promocja i edukacja (D.1 – D.3)
Demonstracyjny i innowacyjny charakter projektu oraz jego realizacja na obszarze aglomeracji warszawskiej wymaga działań informacyjnych, edukacyjnych i promocyjnych. Działania te ujęte w postaci dużej kampanii społecznej będą miały na celu przede wszystkim wzmocnienie świadomości i dobrych nawyków proekologicznych u mieszkańców Warszawy, popularyzację wiedzy o ptakach i przyrodzie nadwiślańskiej, propagowanie idei ochrony obszarów Natura 2000 oraz odkrycie różnych walorów obszaru projektowego. Planowane są:
a. działania informacyjne o projekcie:
- strona internetowa - podstawowy środek informacji o działaniach projektowych oraz baza wiedzy o obszarze projektowym, na której będzie m.in. uruchomiony stały podgląd on-line Wisły i ptaków,
- tablice informacyjne rozmieszczone w terenie,
- seminarium w udziałem specjalistów,
b. działania promocyjne:
- wystawy fotograficzne,
- różnorodne materiały promocyjne (ulotki, plakaty, broszury, przewodniki)
- działania edukacyjne:
- warsztaty dla nauczycieli,
- wycieczki ornitologiczne dla uczniów i mieszkańców Warszawy,
- materiały dydaktyczne,
- film edukacyjny,
- CD z głosami ptaków i przewodnikiem po obszarze projektowym,
- boje wyznaczające szlak żeglugowy na rzece,
- ogłoszenia prasowe,
- debaty w mediach,
- spotkania z mieszkańcami,
6. Partycypacja społeczna (E.2, E.4)
Udział społeczeństwa w działaniach projektowych będzie różnego rodzaju. Można tu wymienić:
- uczestnictwo w badaniach sondażowych i socjologicznych, przeprowadzonych w celu rozeznania potrzeb i poznania wiedzy i opinii warszawiaków na temat ochrony przyrody, pod kątem osiągnięcia najlepszych efektów społecznych projektu;
- wolontariat w zakresie ochrony przyrody terenów nadwiślańskich - propozycja dla wszystkich zainteresowanych czynnym uczestnictwem w działaniach - polegający na obserwacjach wybranego fragmentu terenu pod kątem ciekawych zdarzeń lub zagrożeń, a następnie wysyłania informacji o nich smsem na stronę internetową projektu lub do służb miejskich;
- uczestnictwo w spotkaniach, warsztatach, seminariach oraz konsultacjach społecznych z udziałem specjalistów, ekologów, praktyków, które będą organizowane w celu wymiany doświadczeń i dobrych praktyk oraz konsultowania działań projektowych.
7. Zarządzanie, koordynacja (E.5 - E.9)
Złożoność samego projektu oraz problemy dotyczące kompetencji w zarządzaniu obszarem przez różne instytucje sprawiają, że niezbędne wsparcie merytoryczne grupy ekspertów oraz cząstkowe kontrole dotyczące prawidłowej realizacji projektu przez Partnerów. Aby prawidłowo zarządzać, koordynować i kontrolować projekt planowane jest:
- utworzenie Komitetu Sterującego, złożonego z przedstawicieli różnych instytucji, organów administracji, organizacji pozarządowych, działaczy społecznych, których zadaniem będzie bieżący udział w monitorowaniu przebiegu projektu i nadzór nad tworzeniem Planu Zarządzania Obszarem;
- praktyczne wdrożenie Planu Zarządzania Obszarem;
- regularne sporządzanie raportów z realizacji projektu: raportu otwarcia, pośredniego, postępu, końcowego oraz przygotowanie „raportu dla laika” w niespecjalistycznym języku;
- wypracowanie wytycznych dla kontynuacja podjętych działań po zakończeniu projektu „After LIFE conservation plan”.
Zakładane rezultaty projetku:
- Na Wiśle powstaną nowe wyspy stałe i 4 wyspy pływające. Zwiększy się ilość płycizn i odsypów piaszczystych przy brzegach bocznego koryta rzeki. Dzięki powyższym zaistnieją warunki środowiskowe zwiększające udatność lęgów ptaków, powstaną nowe obszary tarlisk ryb – podstawowego pokarmu ptaków, na których skupia się projekt, oraz zwiększy się areał żerowania rybitw, mew i innych gatunków ptaków.
- Sztuczne wyspy zapewnią stabilność populacji rybitwy białoczelnej i rybitwy rzecznej w obszarze realizacji projektu - ich obecność spowoduje, że pojawią się najmniej 4 nowe stabilne kolonie siewkowatych, które wypełnią lukę w rozmieszczeniu kolonii na odcinku warszawskim OSOP Natura 2000 Dolina Środkowej Wisły.
- Zmniejszona zostanie ilość przypadkowych płoszeń ptaków, dzięki obecności wyznaczonych miejsc udostępnionych mieszkańcom Warszawy przy jednoczesnym ograniczeniu dostępu do innych wybranych miejsc oraz na skutek przeprowadzenia kampanii informacyjnej.
- Nastąpi poprawa warunków ochrony co najmniej 100 gatunków ptaków regularnie występujących na obszarze projektowym oraz poprawiona zostanie jego spójność wewnętrzna w wyniku realizacji działań konkretnych dotyczących ochrony siedlisk.
- Równoległe prowadzenie monitoringu ptaków metodą tradycyjną oraz metodami opartymi o technologie teleinformatyczne zwiększy skuteczność oraz kontrolę efektywności działań projektowych.
- Plan Zarządzania Obszarem określi standardy gospodarowania krajobrazem i ochrony zasobów przyrody, a wypracowane standardy zostaną włączone do lokalnych aktów prawa miejscowego oraz wpisane w zakres planów działań administracji obszaru.
- Projekt przyczyni się do propagowania ochrony ptaków w obszarach sąsiadujących z dużymi aglomeracjami miejskimi oraz wskaże możliwości poprawy bioróżnorodności dużych, nizinnych, skanalizowanych rzek.